Yapay zeka ile yazılan tez anlaşılır mı?

Genellikle anlaşılır, ama bunu sağlayan şey tek başına bir tespit yazılımı değildir. Danışman ve jüri, bölümler arasındaki üslup kaymasını, kaynakçadaki doğrulanamayan künyeleri ve savunmada metnin arkasındaki kararları açıklayamamanızı fark eder. Çoğu tez, algoritma sayesinde değil, bu üç işaret yüzünden sorgulanır.

Tezimde yapay zeka kullandığımı belirtmek zorunda mıyım?

YÖK'ün etik rehberi, yapay zeka kullanılan bölümlerin yöntem kısmında açıklanmasını gerekli görüyor ve kullanımı bildirmemeyi etik sorun doğuran durumlar arasında sayıyor. Birçok enstitü ayrıca ayrı bir beyan formu istiyor. Kısacası: evet, belirtin ve önce kendi enstitünüzün formu olup olmadığını kontrol edin.

Yapay zekaya tezimin dilini düzelttirmek intihal sayılır mı?

Hayır. YÖK rehberi dilbilgisi/yazım kontrolü ve çeviriyi kullanılabilir işler arasında sayıyor; şart, son metnin sizin tarafınızdan kontrol edilmesi ve sorumluluğunun sizde olmasıdır. İntihal, başkasının içeriğini kaynak göstermeden kullanmakla ilgilidir; kendi cümlelerinizin düzeltilmesiyle değil. Yine de bu kullanımı beyan etmek en güvenlisidir.

Yapay zekanın verdiği kaynaklar güvenilir mi?

Doğrulamadan asla güvenmeyin. YÖK rehberi, yapay zekanın uydurma kaynakları gerçekmiş gibi sunabileceğini açıkça belirtiyor. Her künyeyi DOI üzerinden açarak, derginin kendi arşivinden veya YÖK Ulusal Tez Merkezi'nden teyit edin. Okumadığınız hiçbir kaynağı kaynakçanıza yazmayın.

Turnitin'in yapay zeka raporu yüzdesi ne anlama geliyor?

Bu yüzde bir suçlama değil, bir işarettir. Turnitin kendi belgelerinde bu oranın akademik ihlal anlamına gelmeyebileceğini ve nihai kararın değerlendiriciye ait olduğunu söylüyor. Tekrar eden, yapısal çeşitliliği düşük veya yoğun biçimde başka kelimelerle ifade edilmiş metinler yanlış pozitif üretebiliyor; Turnitin düşük yüzdelerde (yaklaşık %20'nin altı) yanlış pozitif oranının arttığını belirtip bu skorları bir yıldız işaretiyle ayrıca uyarı olarak gösteriyor. Sonucu, danışmanınızla konuşulacak bir veri olarak görün.

Danışmanım yapay zeka kullanmamı yasakladıysa ne olur?

Danışmanınızın koyduğu sınır sizin için bağlayıcıdır. YÖK rehberi bir taban belirler; üniversiteler, enstitüler ve danışmanlar bunun üstüne daha sıkı kurallar koyabilir. Rehberin izin verdiği bir kullanımı danışman onayı olmadan yapıp sonradan rehbere dayanmak, tez sürecinde işe yaramaz.

Yapay Zeka ile Tez Yazmak: YÖK Etik Rehberi'ne Göre Neye İzin Var, Neye Yok?

Tez yazarken yapay zeka kullanmak yasak değildir. YÖK'ün 2024 tarihli "Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Faaliyetlerinde Üretken Yapay Zekâ Kullanımına Dair Etik Rehber"i dil kontrolü, çeviri, literatür taraması ve veri analizi gibi işlerde kullanımı kabul eder; ancak çıktının doğruluğu araştırmacının sorumluluğundadır ve yapay zeka kullanılan bölümlerin yöntem kısmında açıklanması gerekir. Hipotez geliştirme, yorumlama ve tartışma gibi aşamaların yapay zekaya bırakılması önerilmez. Üniversitenizin kendi yönergesi rehberden daha sıkı olabilir.

Yapay zeka ile tez yazmak yasak mı? Kısa cevap

Hayır, yasak değil. Ama "yasak değil" ile "serbest" aynı şey değildir. Türkiye'de bu konunun tek merkezi kaynağı, Yükseköğretim Kurulu'nun hazırladığı "Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Faaliyetlerinde Üretken Yapay Zekâ Kullanımına Dair Etik Rehber"dir. Rehber Mayıs 2024'te yayımlanarak üniversitelere gönderildi ve o tarihten bu yana pek çok enstitü kendi yönergesini bu belgeye dayandırarak hazırladı.

Rehberin mantığı tek cümleyle şudur: yapay zeka bir araçtır, araştırmacı değildir. Zaman alan bazı işleri hızlandırmak için kullanılabilir; ancak araştırmanın fikrini, yorumunu ve sorumluluğunu üstlenemez. Rehber bunu net bir ölçütle ifade ediyor: yapay zeka kullanımının araştırmacının katkısını ortadan kaldırıp kaldırmadığına bakılmalı. Kaldırıyorsa etik sorun çıkması muhtemeldir.

YÖK'ün Üretken Yapay Zeka Etik Rehberi ne diyor?

Rehber dört ana bölümden oluşuyor: kullanımın etik boyutu, temel etik değerler, karşılaşılabilecek riskler ve tavsiyeler (sonunda da bir sıkça sorulan sorular kısmı var). Tez yazan bir öğrenci açısından belgenin en işlevsel üç noktası şunlar:

1. Hangi işler yapay zekaya yaptırılabilir?

Rehber, araştırma hipotezi ve yönteminin belirlenmesi, örneklem büyüklüğü/güç analizi, veri analizi, veri toplama ve depolama, literatür taraması, kaynakların düzenlenmesi, dilbilgisi ve yazım kontrolü ile çeviri gibi işlerin yapay zekaya yaptırılabileceğini kabul ediyor. Ancak buna doğrudan bir şart bağlıyor: yaptırılan işlerin araştırmacı tarafından dikkat ve özenle gözden geçirilmesi, maddi hataların düzeltilmesi, taraflı veya olgusal hataların giderilmesi ve ortaya çıkan ürünün yasal ve etik sorumluluğunun üstlenilmesi gerekiyor.

2. Hangi aşamalar dışarıda bırakılıyor?

Rehberin belki de en çok atlanan cümlesi bu: yapay zekanın kullanım amacı ve kapsamı, hipotez geliştirme, tartışma, yorumlama ve uygulama gibi üst düzey beceri, deneyim ve uzmanlık gerektiren aşamaları içermemelidir. Yani tezinizin "Tartışma" bölümünü ürettirmek, bulgularınızı yorumlatmak veya sonucu yazdırmak rehbere göre aracın kullanım kapsamı dışındadır.

Burada dikkatli okunması gereken bir gerilim var: bir önceki paragraftaki "yaptırılabilir" listesinde araştırma hipotezi ve yöntemi de geçiyor, hemen ardından ise hipotez geliştirme kapsam dışı bırakılıyor. İki ifadeyi bir arada tutan okuma şudur: hipotezinizi kendiniz kurduktan sonra araca ifade biçimi, test edilebilirlik veya alternatif yöntem seçenekleri konusunda danışabilirsiniz; ancak hipotezin kendisini ürettirmek rehberin "araştırmacının katkısını ortadan kaldırma" ölçütüne takılır. Emin olamadığınız noktada tercihi dar tutun ve danışmanınıza sorun.

3. Kullanım nerede açıklanır?

Rehberin "Adalet ve saygı" başlığı altında geçen ifade oldukça açık: bilimsel araştırma ve yayın yazım aşamalarında yapay zeka kullanılan bölümlerin yöntem kısmında açıklanması gereklidir. Aynı belgenin risk bölümünde, etik sorunlara yol açabilecek durumlar sıralanırken listenin ilk maddesi "içerik üretiminde üretken yapay zeka kullanıldığını eserde bildirmeme" olarak geçiyor. Yani gizlemek, kullanmaktan daha büyük bir problem.

Dikkat: Bu rehber bir rehberdir; numaralandırılmış maddeleri olan bir yönetmelik değildir. İnternette "YÖK yapay zeka yönetmeliği madde 7" gibi ifadelere rastlarsanız temkinli olun. Tezinizde bir kurala atıf yapacaksanız kaynağı doğrudan YÖK'ün duyurusundan ve rehberin kendi PDF'inden teyit edin.

Neye izin var, neye yok: kullanım türü tablosu

Aşağıdaki tablo, rehberdeki ifadeleri ve yaygın enstitü uygulamalarını tez süreciyle eşleştiriyor. "Beyan" sütunu, kullanımı tezinizde açıklamanız gerekip gerekmediğini gösterir. Tek tek kurallar üniversitenize göre sertleşebilir; tablo bir başlangıç noktasıdır, kılavuzunuzun yerine geçmez.

Kullanım türü	Genel değerlendirme	Gerekçe / şart
Yazım ve dilbilgisi düzeltme	Genellikle kabul edilir, beyan önerilir	Rehber dil kontrolünü açıkça kabul eder; son metnin kontrolü size aittir
Türkçe metnin İngilizceye çevirisi (abstract)	Genellikle kabul edilir, beyan önerilir	Çeviri rehberde kullanılabilir sayılır; nihai sorumluluk yazardadır
Literatür taraması ve makale özetleme	Kabul edilir, beyan gerekir	Rehber uydurma kaynak, güncel olmayan tarama ve taraflılık riskine dikkat çeker
Kaynakça künyelerini biçimlendirme	Genellikle kabul edilir	Biçimsel bir iştir; künye bilgisi mutlaka orijinal kaynaktan doğrulanmalıdır
Veri analizi kodu / istatistik yardımı	Beyan gerektirir	Rehber hazır sistemlerde analiz yöntemlerinin etik sorun yaratabileceğini hatırlatır
Veri etiketleme, tutarsızlık tespiti	Beyan gerektirir	Doğruluk eğitim verisine bağlıdır; tek araç olarak kullanılmamalıdır
Tartışma / yorum bölümünü yazdırma	Kabul edilmez	Yorumlama ve tartışma, rehberin kapsam dışı bıraktığı üst düzey aşamalardır
Bir bölümün veya tezin tamamını yazdırma	Kabul edilmez	Rehber, bir makalenin tamamının yapay zekaya yazdırılmasının "düşünülemeyeceğini" belirtir
Gerçek katılımcı yerine yapay anket cevabı üretme	Kabul edilmez	Rehberde açıkça "doğru değildir" denir; veri uydurma kapsamına girer
Yapay zekayı yazar olarak göstermek	Kabul edilmez	Yapay zeka sorumluluk üstlenemeyeceği için yazar olamaz

Beyan yükümlülüğü: yapay zeka kullanımını nasıl belirtirsiniz?

Beyan, "suçumu itiraf ediyorum" belgesi değildir; şeffaflık gereğidir. Rehber raporlamada dört şeyi istiyor: hangi aracın, ne zaman, çalışmanın hangi aşamasında kullanıldığı ve aracın versiyonu. Bunu tezin yöntem bölümünde bir paragrafla vermek çoğu durumda yeterlidir.

Bazı enstitüler bunu ayrı bir forma bağladı. Örneğin Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 19 Kasım 2025 tarihli Senato kararıyla "Üretken Yapay Zekâ Kullanımı Beyan Formu"nun tezlerde "Etik Beyan" sayfasından hemen sonra yer almasını, karar tarihinden itibaren hazırlanacak tüm tezler için zorunlu kıldı. Sizin enstitünüzde de böyle bir form olabilir; kılavuzunuzu yazmaya başlamadan önce kontrol edin.

Çoğu öğrencinin kaçırdığı ikinci bir beyan noktası daha var: etik kurul başvurusu. Rehber, etik kurul başvurusunda yapay zeka kullanımı konusunda kurula bilgi verilmesi gerektiğini, araştırma protokolünde aracın kullanım amacının, kapsamının ve niteliğinin belirtilebileceğini söylüyor. Anket, görüşme veya insan katılımcı içeren bir tez yürütüyorsanız bu, tezi yazmaya başlamadan önce halletmeniz gereken bir adımdır; sonradan eklenen bir beyan başvuru dosyasındaki eksiği kapatmaz.

Örnek beyan cümleleri

Aşağıdaki üç formülasyon farklı kullanım yoğunluklarına karşılık gelir. Kendi durumunuza uyanı alıp araç adını, versiyonu ve tarihi değiştirerek kullanabilirsiniz.

Sadece dil düzeltme: "Bu tezin yazım sürecinde, yalnızca Türkçe anlatım ve yazım hatalarının düzeltilmesi amacıyla [araç adı, sürüm] kullanılmıştır. Araç hiçbir bölümün içeriğini üretmemiş, metnin tüm bilimsel içeriği ve yorumu yazara aittir. Düzeltilen metnin son hali yazar tarafından kontrol edilmiştir."
Çeviri ve literatür desteği: "Çalışmanın İngilizce özetinin çevirisinde ve literatür taraması aşamasında kaynakların ön elemesinde [araç adı, sürüm] kullanılmıştır (kullanım tarihi: [ay/yıl]). Elde edilen tüm kaynaklar orijinal metinlerinden doğrulanmış, çevirinin doğruluğu yazar tarafından denetlenmiştir."
Veri analizi desteği: "Nicel verilerin analizinde kullanılan [dil/paket] betiklerinin yazımında [araç adı, sürüm] destek olarak kullanılmıştır. Analiz yöntemi yazar tarafından belirlenmiş, üretilen kod satır satır kontrol edilmiş ve sonuçlar [yazılım adı] ile ayrıca doğrulanmıştır."

Beyanınızı yazdıktan sonra tezin bütününün bu beyanla tutarlı olup olmadığını görmek isterseniz, taslağınızı bir tez analizi sürecinden geçirmek üslup kaymalarını ve bölümler arası kopuklukları fark etmenize yardımcı olur.

Üniversitenizin kendi yönergesi rehberden daha sıkı olabilir

YÖK rehberi bir taban belirler; üniversiteler bunun üstüne çıkabilir. 2025 ve 2026 boyunca birçok enstitü kendi kılavuzunu, komisyonunu ve beyan formunu oluşturdu. Örneğin Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi'nin üretken yapay zeka yönergesi, tez ve akademik yayınlarda kullanım varsa beyanı zorunlu kılıyor ve yapay zekanın ayrı bir yazar olarak tanımlanamayacağını açıkça yazıyor. Ankara Üniversitesi Biyoteknoloji Enstitüsü ise lisansüstü öğrenciler için ayrı bir kılavuz yayımladı.

Pratik sonuç şu: "YÖK izin veriyor" cümlesi tek başına savunma değildir. Yazmaya başlamadan önce üç şeyi kontrol edin.

Enstitünüzün tez yazım kılavuzunun güncel sürümü. Yapay zeka bölümü son bir-iki yılda eklenmiş olabilir; eski PDF'te bulunmayabilir.
Ayrı bir beyan formu var mı? Varsa formun tezde nereye konacağı da genellikle tarif edilir.
Danışmanınızın tutumu. Yönerge izin verse bile danışmanınız daha dar bir çerçeve isteyebilir; bu, tez sürecinde bağlayıcı bir tercihtir.

Tezin biçimsel kurallarının genel çerçevesi için YÖK tez yazım kuralları rehberimize, sürecin tamamı için ise tez yazım aşamaları yazımıza bakabilirsiniz.

"Yazdıran" yapay zeka ile "denetleyen" yapay zeka arasındaki fark

Tartışmanın çoğu, tek bir ayrımı gözden kaçırdığı için kilitleniyor: yapay zeka araçları tez sürecinde iki farklı iş yapabilir ve bu iki işin etik karşılığı aynı değildir.

Üretim (yazdırma): Araç sizin yerinize metin, yorum veya bulgu üretir. Ortaya çıkan cümlelerin arkasında sizin okumanız, veriniz ve muhakemeniz yoktur. Rehberin "araştırmacının katkısını ortadan kaldırma" tarifi tam olarak burayı işaret eder.
Denetim (kontrol): Araç sizin yazdığınız metni okur ve eksikleri gösterir: yöntem bölümünde örneklem tarifi yok, bulgular ile sonuç bölümü çelişiyor, kaynakça biçimi tutarsız. Üretilen tek şey geri bildirimdir; metin sizin kalır.

Denetim tarafı, YÖK rehberinin ruhuyla çok daha uyumludur; çünkü rehber araştırmacıdan tam da bunu ister: çıktıyı ve metni eleştirel biçimde gözden geçirmek. Bu ayrım aynı zamanda TezAI'ın ne olduğunu da tarif ediyor: TezAI tez metni üretmez, yüklediğiniz tezi 50 kriterlik bir rubrikle değerlendirip sayfa referanslı eksik listesi çıkarır. Kaleminiz sizde kalır, sadece kör noktalarınızı görürsünüz.

Yapay zeka çıktısındaki 3 tipik akademik risk

1. Uydurma kaynak (halüsinasyon)

En sık ve en tehlikeli risk budur. YÖK rehberi de literatür taraması başlığında yapay zekanın "uydurma kaynakları gerçekmiş gibi sunabileceğini" özellikle belirtiyor. Sorun, uydurma künyelerin son derece inandırıcı görünmesidir. Şöyle bir künye örneği düşünün:

Kılıç, M. ve Aydın, S. (2021). Uzaktan eğitim sürecinde öğretmen öz-yeterlik algısı: Karma yöntem araştırması. Eğitim ve Bilim, 46(207), 145-168. https://doi.org/10.15390/EB.2021.10234

Yazar adları makul, dergi gerçek, cilt-sayı biçimi doğru, hatta DOI bile gerçekçi görünüyor. Ama bu makale var olmayabilir. Kontrol yolu üç adımdır ve toplamda bir dakikanızı alır:

DOI'yi doğrudan açın. doi.org üzerinden çözümlenmiyorsa künye büyük ihtimalle uydurmadır.
Derginin kendi arşivine gidin. İlgili cilt ve sayıya bakıp makaleyi başlığıyla arayın; sayfa aralığı tutuyor mu?
Tez ise YÖK Ulusal Tez Merkezi'nde, makale ise DergiPark veya Google Akademik'te başlığı tırnak içinde aratın. Hiçbir yerde tek bir iz yoksa kullanmayın.

Kural basit: okumadığınız kaynağı kaynakçaya yazmayın. Uydurma kaynak, sehven yapılmış olsa bile ciddi bir etik sorun doğurur. Kaynakça biçimini doğru kurmak için APA 7 kaynakça rehberimizden yararlanabilirsiniz.

2. Yüzeysel sentez

Yapay zeka, literatürü "özetlemekte" iyidir; ancak özet ile sentez farklı şeylerdir. Farkı iki örnekle görelim.

Zayıf (özet yığını):

Demir (2019) uzaktan eğitimin motivasyonu artırdığını bulmuştur. Yılmaz (2020) benzer sonuçlara ulaşmıştır. Kaya (2021) ise motivasyon üzerinde etkili olduğunu belirtmiştir. Bu konuda literatürde çeşitli çalışmalar bulunmaktadır.

İyi (sentez):

Uzaktan eğitimin motivasyona etkisini inceleyen çalışmalar, ölçüm aracına göre ayrışmaktadır: öz-bildirim ölçekleri kullanan araştırmalar olumlu etki bildirirken (Demir, 2019; Yılmaz, 2020), ders içi etkileşim verisine dayanan çalışmalar anlamlı fark bulamamıştır (Kaya, 2021). Bu ayrışma, motivasyonun nasıl işlemselleştirildiğinin sonucu doğrudan etkilediğine işaret etmekte ve mevcut çalışmanın karma ölçüm yaklaşımını gerekçelendirmektedir.

İkincisi çalışmalar arasında bir ilişki kuruyor ve kendi araştırmanızın boşluğunu tanımlıyor. Jüri, giriş ve literatür bölümünde tam olarak bunu arar. Birinci tarz metinler, yapay zeka çıktısını olduğu gibi yapıştıran tezlerin en görünür işaretidir.

3. Üslup kayması

Kendi cümlelerinizle yazdığınız bir yöntem bölümünün ardından, birdenbire kusursuz derecede düz, hiç tereddüt etmeyen ve hiç kaynak vermeyen bir tartışma bölümü gelirse bu fark okunur. Tipik belirtiler: bölümler arası cümle uzunluğunun aniden değişmesi, terminolojinin tutarsızlaşması (tez boyunca "öz-yeterlik" derken birden "öz yeterlilik" olması), aşırı genel geçer bağlaç kullanımı ve tezin geri kalanında olmayan bir "dengeli ama içi boş" ton.

Sık yapılan hatalar

Kullanımı hiç beyan etmemek. Rehberde etik sorun doğuran durumların ilk maddesi budur. Dil düzeltme gibi masum bir kullanım bile, beyan edilmediğinde sonradan tartışmaya açılır.
Kaynakları doğrulamadan kaynakçaya taşımak. Yapay zekanın verdiği künyeyi kopyalayıp geçmek, tezinizdeki en kolay yakalanan hatadır.
Ham veriyi veya yayımlanmamış metni araca yüklemek. Rehber, kişisel verilerin anonimleştirilmediği veya maskelenmediği sürece bu sistemlere girilmemesi gerektiğini; özgün fikirlerin, yöntemlerin veya belgelerin bu sistemlere girilmesinin istenmeyen sonuçlar doğurabileceğini söylüyor. Katılımcı verisi içeren dosyalar için bu doğrudan bir KVKK meselesidir.
Tartışma bölümünü yazdırıp "düzeltmek". Üretilen metni cümle cümle değiştirmek, o bölümün fikrinin size ait olmadığı gerçeğini değiştirmez.
Yapay zekayı kaynak gibi göstermek. Bir bilgiyi sohbet botundan öğrendiyseniz, kaynağınız o bot değildir; bilginin geldiği asıl akademik kaynağı bulup ona atıf yapmanız gerekir.

Sık sorulan durum: danışmanım sordu, ne demeliyim?

Bu soruyla karşılaşan öğrencilerin çoğu ya panikleyip inkâr ediyor ya da gereğinden fazla açıklama yapıyor. İkisi de gereksiz. En sağlam yaklaşım, kullanımı somut ve sınırlı biçimde tarif etmektir:

"Evet kullandım. Yöntem bölümünde de belirteceğim: yalnızca yazım hatalarını düzeltmek ve İngilizce özetin çevirisini kontrol etmek için kullandım. Literatürdeki kaynakların tamamını kendim taradım ve hepsinin orijinal metnine eriştim. Tartışma ve sonuç bölümlerini kendim yazdım. İsterseniz hangi aşamada ne kullandığımı yazılı olarak da verebilirim."

Bu cevap üç şeyi aynı anda yapar: kullanımı kabul eder, sınırını çizer ve doğrulanabilir bir teklifte bulunur. Danışmanınızın asıl merak ettiği şey "araç kullandın mı" değil, "bu tezin fikri sana mı ait" sorusudur. Metnin arkasındaki okumaları ve kararları anlatabiliyorsanız cevap zaten kendini gösterir.

Tersi durumda, yani danışmanınız kullanımı tümüyle yasaklamışsa, o kısıt sizin için bağlayıcıdır. Rehberin izin verdiği bir kullanımı, danışman onayı olmadan yapıp savunmada "YÖK izin veriyordu" demek işe yaramaz; tez süreci danışman gözetiminde yürüyen bir süreçtir.

Kısa kontrol listesi

Enstitünüzün güncel tez yazım kılavuzunda yapay zeka başlığı var mı, kontrol ettiniz mi?
Ayrı bir beyan formu isteniyor mu, isteniyorsa tezde nereye konacak?
Kullandığınız her aracın adını, sürümünü ve hangi aşamada kullanıldığını not ettiniz mi?
Kaynakçadaki her künyeyi orijinal kaynağından doğruladınız mı?
Tartışma, sonuç ve yorum bölümleri tamamen sizin kaleminizden mi çıktı?
Araca katılımcı verisi veya yayımlanmamış özgün metin yüklediniz mi? (Yüklediyseniz bunu danışmanınızla konuşun.)
Beyan cümlenizi yöntem bölümüne eklediniz mi?
Etik kurul başvurusu gerektiren bir çalışma yürütüyorsanız, protokolde yapay zeka kullanımına yer verdiniz mi?

Sonuçta ölçüt tek: katkı kimin?

Yapay zekayla ilgili kuralları ezberlemeye çalışmak yerine tek bir soruyu sormak çoğu durumda yeterli oluyor: bu aracı kullanmasaydım tezin bu kısmı yine benim düşüncemi mi taşırdı? Cevap "evet" ise araç sizin işinizi hızlandırmış demektir; "hayır" ise araç sizin yerinize düşünmüş demektir ve YÖK rehberinin çizdiği sınırın dışına çıkmışsınızdır. Kullanımınızı şeffafça beyan ettiğiniz, kaynaklarınızı doğruladığınız ve yorumu kendiniz yaptığınız sürece bu araçlar tez sürecinizin meşru bir parçası olabilir.