YÖK Tez Yazım Kuralları ve Format Rehberi (2026)

YÖK tez yazım kuralları neden bu kadar önemli?

Bir tez, içeriği ne kadar güçlü olursa olsun biçimsel kurallara uymadığında enstitü tarafından düzeltmeye geri gönderilebilir. Türkiye'deki lisansüstü tezler, savunma sonrası YÖK Ulusal Tez Merkezi sistemine yüklendiği için, hem üniversitenizin tez yazım kılavuzuna hem de YÖK'ün veri giriş standartlarına uymak zorundadır. Bu rehber, üniversiteden üniversiteye değişen ayrıntılar olduğunu vurgulayarak en yaygın kabul gören aralıkları derler.

Önemli bir uyarıyla başlayalım: kesin sayısal değerler (punto, kenar boşluğu, benzerlik oranı, özet kelime sayısı) üniversitenizin ve enstitünüzün kılavuzuna göre değişir. Aşağıdaki değerler çoğu Türk üniversitesinde ortak olan genel kabul görmüş aralıklardır; ancak nihai kaynağınız her zaman kendi bölümünüzün resmî tez yazım kılavuzu olmalıdır. Yazıma başlamadan önce o belgeyi mutlaka indirin.

Kâğıt, kenar boşlukları ve genel sayfa düzeni nasıl olmalı?

Neredeyse tüm Türk üniversitelerinde tez, A4 (21 cm × 29,7 cm) boyutunda, birinci hamur beyaz kâğıda yazılır. Kâğıt gramajı çoğu kılavuzda 70-100 g/m² aralığında belirtilir. Kenar boşlukları ciltleme payı nedeniyle simetrik değildir; sol kenar genellikle daha geniştir.

Öğe	Yaygın standart	Not
Sol kenar boşluğu	4 cm	Ciltleme payı için geniş
Sağ kenar boşluğu	2,5 cm	Bazı kılavuzlarda 2 cm
Üst kenar boşluğu	3 cm	Bölüm başı sayfalarda artabilir
Alt kenar boşluğu	3 cm	Bazı kılavuzlarda 2,5 cm
Hizalama	İki yana yasla (justify)	Sağ kenar düzgün görünür

Metin genellikle iki yana yaslanır (justify) ve paragraf başlarında girinti veya paragraf arası boşluk kullanılır. Bu ayrıntı da kılavuza göre değişebilir, bu yüzden örnek tez şablonunuzu referans alın.

Yazı tipi, punto ve satır aralığı kuralları nelerdir?

Türk tez kılavuzlarında en yaygın yazı tipi Times New Roman'dır; bazı üniversiteler Arial veya Calibri'ye de izin verir. Ana metin gövdesi genellikle 12 punto ile yazılır.

• Ana metin: Times New Roman, 12 punto
• Satır aralığı: 1,5 satır aralığı (en yaygın); bazı kılavuzlar tek satır da kabul eder
• Dipnot ve tablo/şekil açıklamaları: genellikle 10 punto
• Uzun (blok) alıntılar: daha küçük punto ve tek satır aralığıyla girintili
• Başlıklar: düzeyine göre 12-14 punto, koyu (bold)

Başlık düzeyleri çoğu kılavuzda şöyle ayrışır: birinci düzey başlıklar tamamı büyük harf, koyu ve ortalı ya da sola hizalı; alt düzey başlıklarda sözcüklerin baş harfleri büyük, koyu ve sola hizalı. Numaralandırma 1, 1.1, 1.1.1 biçiminde ondalıklı sistemle yapılır. Tezinizin başlık biçimlerini ve kaynak gösterimini hızlıca kontrol etmek için TezAI tez analizi aracını kullanabilirsiniz.

Sayfa numaralandırma: ön kısımda romen rakamı kuralı

Tezde iki ayrı numaralandırma sistemi kullanılır ve bu, öğrencilerin en çok hata yaptığı konulardan biridir. Ön kısım (ön sayfalar) küçük romen rakamlarıyla (i, ii, iii, iv…), ana metin ise Giriş bölümünden itibaren Arap rakamlarıyla (1, 2, 3…) numaralandırılır.

Bölüm	Numara türü	Açıklama
Dış kapak	Numara yok	Sayılmaz
İç kapak	Numara yok (i sayılır)	Genelde numara görünmez
Özet / Abstract	Romen (ii, iii…)	Ön kısım
İçindekiler, listeler	Romen	Ön kısım
Giriş ve sonrası	Arap (1, 2, 3…)	Ana metin 1'den başlar
Kaynakça, Ekler	Arap	Ana metnin devamı

Bu iki farklı stili tek belgede uygulamak için Word'de "bölüm sonu" (section break) eklemeniz gerekir. Giriş sayfasından önce bir bölüm sonu koyarak numaralandırmayı romenden Arap'a geçirir ve "1"den yeniden başlatırsınız. Sayfa numaraları genellikle sayfanın alt ortasında veya sağ alt köşesinde konumlanır.

Kapak ve iç kapak düzeni nasıl olmalı?

Dış kapak ve iç kapak, tezin ilk izlenimini veren sayfalardır ve çoğu kılavuzda kesin bir şablonla (EK olarak verilen örnek) tanımlanır. Tipik bir kapak sayfasında yukarıdan aşağıya şu öğeler yer alır:

1. Üniversite ve enstitü/fakülte adı (en üstte, büyük harf)
2. Tezin başlığı (ortada, koyu, büyük harf)
3. Tez türü (Yüksek Lisans Tezi / Doktora Tezi)
4. Hazırlayan öğrencinin adı soyadı
5. Danışman adı (iç kapakta yer alır)
6. Anabilim dalı / program
7. Şehir ve yıl (en altta)

Ön kısmın genel sıralaması da standarttır: Dış kapak → İç kapak → Kabul ve Onay (jüri) sayfası → Etik/Bildirim sayfası → Önsöz/Teşekkür → İçindekiler → Tablo, Şekil ve Kısaltma listeleri → Özet → Abstract. Bu sıralama üniversiteye göre küçük farklılıklar gösterebilir.

Özet, abstract ve anahtar kelimeler için kurallar

Özet (ve İngilizce karşılığı abstract), tezin amacını, yöntemini ve temel bulgularını birkaç paragrafta özetler. Kelime sayısı sınırı kılavuza göre değişir:

• Özet uzunluğu: Çoğu kılavuzda yaklaşık 250-300 kelime; bazıları 500 kelimeye kadar izin verir, bazıları 250 kelimeyle sınırlar.
• Anahtar kelime sayısı: Genellikle en az 3, en çok 5-8 anahtar kelime; bazı kılavuzlar 10'a kadar kabul eder.
• Tek paragraf: Özet genellikle girintisiz tek paragraf hâlinde yazılır.

Önemli bir YÖK kuralı: Ulusal Tez Merkezi'ne yüklenen başlık ve özet metinlerinde italik yazı, tablo, şekil, formül, sembol, alt/üst simge veya Yunan harfleri gibi standart olmayan karakterler kullanılmaması gerekir; çünkü bu metinler veri tabanında taranabilir alanlara aktarılır. Atıf ve kaynak biçimlerini doğru kurgulamak için akademik format araçlarımıza göz atabilirsiniz.

Başlıklandırma ve içindekiler dizini

Tez başlıkları hiyerarşik ve tutarlı olmalıdır. Ondalıklı numaralandırma sistemi (1, 1.1, 1.1.1) en yaygın yaklaşımdır ve "İçindekiler" sayfasındaki sıralamayla birebir eşleşmelidir.

1. GİRİŞ
2. KAVRAMSAL ÇERÇEVE
  2.1. Temel Kavramlar
    2.1.1. Tanımlar
3. YÖNTEM
4. BULGULAR
5. SONUÇ VE ÖNERİLER

İçindekiler dizini Word'ün otomatik içindekiler özelliğiyle oluşturulursa, sayfa numaraları değiştiğinde tek tıkla güncellenir ve manuel hata riski ortadan kalkar. Aynı tutarlılık tablo ve şekil numaralandırmalarında da geçerlidir: "Tablo 1", "Şekil 1" biçiminde, açıklama metniyle birlikte.

Kaynakça ve atıf formatı: APA, IEEE veya başka bir stil?

Türkiye'de en yaygın atıf stili sosyal bilimlerde APA (genellikle APA 7. sürüm), mühendislikte ise IEEE'dir. Bazı bölümler MLA, Chicago veya kendi kılavuzlarının dipnot sistemini kullanır. Hangi stilin zorunlu olduğunu bölümünüzün kılavuzundan teyit edin; çünkü yanlış stil, biçimsel red sebeplerinden biridir.

APA 7'de kitap için metin içi atıf ve kaynakça gösterimine örnek:

Metin içi: (Yılmaz, 2021, s. 45)
Kaynakçada: Yılmaz, A. (2021). Akademik yazım teknikleri. Anı Yayıncılık.

Kaynakça genellikle yazar soyadına göre alfabetik sıralanır, asılı girinti (hanging indent) kullanılır ve metin içinde atıf yapılan tüm kaynakları (ve yalnızca onları) içerir. Onlarca kaynağı elle biçimlendirmek hem zaman alır hem hataya açıktır; TezAI'ın ücretsiz deneme aracıyla kaynaklarınızı saniyeler içinde otomatik biçimlendirebilirsiniz. Farklı planları karşılaştırmak için fiyatlandırma sayfasına bakabilirsiniz.

Benzerlik (intihal) oranı kaç olmalı?

Tez teslimden önce Turnitin veya iThenticate gibi benzerlik tespit programlarından geçirilir. Kabul edilen üst sınır üniversiteden üniversiteye değişir ve tek bir ulusal sayı yoktur; ancak genel kabul gören aralık yaklaşık %20 ile %30 arasıdır.

Yaklaşım	Tipik üst sınır	Açıklama
Birçok enstitü	%20-25	En yaygın eşik
Alıntılar dahil	~%30'a kadar	Bazı kılavuzlarda
Alıntılar hariç	~%20	Daha katı ölçüm

Burada kritik nokta, raporun nasıl alındığıdır: kaynakça hariç tutulsun mu, doğrudan alıntılar dahil mi, küçük eşleşmeler filtrelensin mi gibi ayarlar oranı ciddi biçimde değiştirir. Bu yüzden hem hedef yüzdeyi hem de rapor alma ayarlarını mutlaka kendi enstitünüzün yönergesinden öğrenin. Yüksek benzerlik oranını düşürmenin yolu "kelime değiştirmek" değil, kaynakları doğru atıfla göstererek özgün analiz ve yorum eklemektir.

Sık yapılan format hataları kontrol listesi

• Yanlış kenar boşluğu: Sol kenarı 4 cm yapmayı unutmak (ciltlemede metin kayar).
• Numaralandırma karışıklığı: Ön kısımda Arap rakamı kullanmak veya Giriş'i "1"den başlatmamak.
• Tutarsız başlık biçimi: Aynı düzeydeki başlıkların farklı punto/biçimde olması.
• Eksik atıf: Metinde geçen kaynağın kaynakçada olmaması (veya tersi).
• Karışık atıf stili: APA ile IEEE'yi aynı tezde karıştırmak.
• Özette yasak karakter: YÖK'ün taranabilir alanlarına formül/sembol/italik koymak.
• Otomatik içindekiler kullanmamak: Sayfa numaralarının dizinle uyuşmaması.

Tezinizi teslim etmeden önce bu listeyi tek tek geçmek, en sık görülen düzeltme taleplerinin önüne geçer. Başlık biçimleri, atıf tutarlılığı ve kaynakça eksiklerini otomatik denetlemek için tez analizi aracımızı kullanmanız, manuel kontrol yükünüzü ciddi biçimde azaltır.

Özet: tek doğru kaynak kendi kılavuzunuzdur

Bu rehberdeki değerler Türk üniversitelerinin tez yazım kılavuzlarında en yaygın görülen standartlardır: A4 kâğıt, Times New Roman 12 punto, 1,5 satır aralığı, sol 4 cm kenar boşluğu, ön kısımda romen ana metinde Arap numaralandırma, 3-8 anahtar kelime ve genellikle %20-30 altında benzerlik oranı. Ancak bu sayıların her biri enstitünüze göre farklılaşabilir. Yazıma başlamadan önce bölümünüzün resmî tez yazım kılavuzunu ve örnek şablonunu indirip bu rehberle karşılaştırmak, hem zaman kazandırır hem de teslimde sürpriz red yaşamanızı önler.